Protesten en sociale media

De Paraplubeweging in Hongkong komt op voor pro-democratische belangen en organiseerde 79 dagen lang protesten in 2014. Onderzoek heeft aangetoond dat het gebruik van Facebook een positieve voorspeller was voor de steun aan de protesten en het eventueel deelnemen eraan. Ook journalisten kunnen daaruit lessen trekken.

De Paraplubeweging is een pro-democratische protestbeweging waarbij Hongkongse studenten op straat kwamen voor verkiezingsvrijheid en zelfbeschikking. China weigerde namelijk een referendum te erkennen om eigen leiders te kunnen kiezen.

China’s reactie is te verklaren vanuit historisch perspectief. China nam in 1999 Hongkong over van de Britten en beloofde toen om vijftig jaar lang niet dezelfde Chinese wetten te laten gelden in het gebied. China spreekt van één land, twee systemen en Hongkong werd een Speciale Bestuurlijke Regio. Hongkong was sinds de 19de eeuw in handen van de Britten door de opiumoorlog, en dat ziet China tot op de dag van vandaag als een vernedering.

Die belofte om Hongkong met rust te laten lost China daarmee dus niet in. China wil meer invloed krijgen op Hongkong uit vrees voor de ontwikkeling van democratie in het gebied. De Partij denkt dat andere gebieden, zoals Xinjang en Tibet ook meer rechten zullen eisen. Daarom wil Peking haar grip op de stadsregio verstevigen.

Protest in het zakendistrict (Admiralty) van Hongkong waar verschillende overheidsgebouwen zich bevinden.

De rol van sociale media tijdens de protesten

Lee et al. (2015) onderzochten de rol van sociale media tijdens de protesten van de Paraplubeweging. Het ging om een studie naar hoe sociale media een anti-establishmentrol hebben gespeeld door een publieke sfeer te creëren voor de demonstranten. Ze deden een bevraging bij 1011 Hongkongse inwoners vanaf 15 jaar met een telefoon. De resultaten uit de studie laten zien dat het gebruik van sociale media voor politiek nieuws een impact maakt op de steun voor of deelname aan de protestbeweging.

De studie laat een significant verschil zien tussen twee groepen. Enerzijds Facebookgebruikers die steun uitten voor het protest (62%) en anderzijds zij die géén Facebook hebben en hun steun uitspraken (28%). Die cijfers zijn ongeveer gelijklopend voor Facebookgebruikers die effectief hebben geprotesteerd en niet-gebruikers die hebben geprotesteerd.

Ook laat de studie een significant verschil zien tussen Facebookgebruikers en niet-Facebookgebruikers en de mate waarop ze vertrouwen in overheidsinstellingen en diensten. Zoals te verwachten hebben Facebookgebruikers minder vertrouwen in die instellingen. Kortom, het gebruik van sociale media is een positieve voorspeller voor de steun aan de Paraplubeweging.

Tijdens de protesten is duidelijk geworden dat de nieuwe media democratiserende kracht hebben. Er zijn vier argumenten voor de democratiserende kracht van de media: inherente kenmerken, globalisering, vrije informatiestroom en de civil society.

Inherent aan nieuwe media zijn vrij gebruik en hoge communicatiewederkerigheid en -nabijheid. Hongkongers hadden de vrije keuze om sociale media te gebruiken en zij die Facebook gebruikten genoten van hoge communicatiewederkerigheid en -nabijheid. Ten tweede via globalisering: sociale media laten communicatie over landsgrezen heen toe waarbij burgers in contact komen met democratische discours. Ten derde via vrije informatiestromen: de greep van China over sociale media in Hongkong was laag, gebruikers waren niet afgeremd door een autoritaire controle of censuur. Ten vierde via het civil society model: op sociale media is er ruimte voor alternatieve visies en kunnen activististen vrij hun mening delen. Ook dit was tijdens de protesten relevant voor de beweging en om engagement van de bevolking op te wekken. In een notendop werden dus aan al de vier argumenten voor de democratiserende kracht van nieuwe media voldaan tijdens de protesten.

Lessen voor journalisten

Sociale media kunnen verschillende rollen spelen voor journalisten tijdens zulke protesten. In het nieuwsgaringsproces kunnen ze namelijk een handig platform zijn waar de burgerjournalistiek en de journalistiek met elkaar in contact komen. Als burgerjournalisten informatie delen op sociale media in verband met de protesten, hun grieven en motieven of beelden delen; dan kan dat voor journalisten een schat zijn aan informatie voor hun verhalen. Potentiële bronnen maken zich namelijk zomaar kenbaar. Tijdens het verwerken van de publicatie kunnen daarnaast ook relevante posts (posts van prominente figuren) worden ingebed in het artikel of te uitzending.

Daarnaast kunnen sociale media ook helpen in de verspreiding van het nieuws. Journalisten kunnen bijvoorbeeld hun verhalen op sociale media plaatsen in de vorm van Tweets, video’s, Facebookpost… Maar sociale media laten ook andere vormen van storytelling toe, zoals het toevoegen van Instagramverhalen en live gaan op Facebook, Instagram… Kortom, in de verspreiding van het verhaal laten sociale media erg veel mogelijkheden toe. Dat kan een voordeel zijn voor een journalist in een omgeving waar de situatie heel snel kan omslaan, bijvoorbeeld van een een vreedzaam protest naar een ontspoorde situatie.

Journalisten zouden ook moeten beseffen welke effecten hun verslaggeving veroorzaakt. Er zijn namelijk een aantal interferentiefactoren (Lang en Lang, 1995) die moeten uitleggen hoe het publiek politieke verslaggeving interpreteert en worden bepaald door zogenaamde onwetende vooringenomenheid van nieuwsverslaggevers. Zo moeten journalisten beseffen dat hun interpretatie een invloed heeft op waar het publiek aandacht aan geeft, dat de timing van informatie bijdraagt aan het referentiekader waarin de incidenten passen, hoe die referentie op haar beurt wordt bestendigd en mogelijk daarop volgende infomatie overschaduwd tot het punt dat dat wordt genegereerd; en dat de toon en attitudes van de journalist de cognitie en interpretatie van het publiek beïnvloed (Lang & Lang, 1955 in Greer & McLaughling, 2010).

Daarnaast zou de journast ook moeten rekening houden met het feit dat in elke gemeenschap er een hiërarchie van credibiliteit bestaat. Die notie van credibiliteitshiërarchie werd voor het eerst besproken door Becker (1967). Leden van de hoogste groep hebben dus meer recht om de realiteit te definiëren. Het punt is net dat bij protesten het vaak gaat om instellingen die niet presteren zoals de maatschappij dat zou willen en dus hun eigen falen zullen ontkennen. Het is dan aan de journalist om vooral kritisch te zijn over de informatie die hij tijdens protesten uit verschillende bronnen krijgt (Becker, 1967 in Greer & McLaughlin, 2010).

Implicaties van de protesten

Het lijkt erop dat het sociaal kapitaal in Hongkong door de protesten is toegenomen. Het is namelijk zo dat het verbondenheid heeft gecreëerd tussen Hongkongers. Theoretici stellen ook dat zich verenigen de democratie altijd ten goede komt. Sociaal kapitaal gaat namelijk over de relaties tussen individuen in het echte leven. Het gaat over gedeelde waarden, normen, verplichtingen… De Paraplubeweging lijkt op dat vlak iets in gang te hebben gezet: opeens komen mensen op straat omdat ze het niet pikken dat China de belofte van 1999 niet nakomt. In 2019 kwamen ook nog tienduizenden mensen op straat om te betogen tegen de invloed van de Chinese regering

Volgens waarnemers lijken vandaag de dag pro-democratische Hongkongers de hoop hebben opgegeven voor veranderingen. In december werden er verkiezingen gehouden, maar slechts 29,3 procent van de kiesgerechtigen brachten hun stem uit. Zoals te verwachten zijn de uitslagen van de verkiezingen in het voordeel van de pro-Chinapartijen. Door de nieuwe kieswet is het namelijk verboden dat pro-democratische kandidaten zich mochten kandidaat stellen. Ook is er intussen een veiligheidswet van kracht waardoor iedere vorm van protest tegen de Chinese regering strafbaar is geworden. Tenslotte lijkt de Chinese censuur ook steeds meer de stadsregio te bereiken: zo worden online beelden over de Tiananmenprotesten door China verwijderd.

Omslagfoto: Unsplash
Foto: Alcuin Lai, Flickr
Afbeeldingsgalerij: Wikimedia Commons

Referenties:

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s


%d bloggers liken dit: