Een kritische blik op blogs

Als internetgebruiker zouden we ons wel eens kunnen afvragen in welke mate blogs vallen onder de categorie nieuwe media. Om dat te weten te komen moeten we eerst definiëren wat nieuwe media zijn.

Lev Manovich heeft een hoofdstuk uit zijn boek The Language of New Media gewijd aan die vraag. Hij haalt daarin verschillende principes aan die voor nieuwe media gelden zodat we ze kunnen onderscheiden van oude media. Enerzijds hebben nieuwe media numerieke eigenschappen. Ze worden voorgesteld door getallen, vaak nullen en enen. Hierdoor is het mogelijk om een algoritme los te laten op die media: programmeren is mogelijk. Anderzijds kunnen verschillende mediamodules onbeperkt met elkaar combineren waardoor nieuwe objecte mogelijk zijn: denk aan de combinatie van beeld, geluid, vormen enzovoort. Dit is het principe van de modulariteit. 

Die twee eigenschappen van nieuwe media maakt automatisering van media mogelijk en is ze niet meer statisch. Concreet betekent dit dat er geen menselijke inbreng meer nodig is en dat je gemakkelijk kan werken met verschillende versies of updates van een mediaproduct.

Nieuwe media en blogs

Die principes die Manovich onderscheidt zijn ook toepasbaar op blogs. Een blogpost wordt ingevoerd op een computer. Een computer, maar ook het internet doen numerieke berekeningen om te kunnen werken. Blogs hebben ook de optie om algoritmes te gebruiken om een post in te plannen op een later tijdstip. Daarnaast kan je binnen een blogpost en bij uitbreiding de hele blogsite verschillende media-uitingen met elkaar combineren: denk aan ingebedde microblogs, ingevoegde afbeeldingen enzovoort. Ook spreekt het voor zich dat je posts kan updaten als je bijvoorbeeld een spelfout opmerkt en dat er automatisch nieuwe posts verschijnen op je homepage als je een post hebt gelanceerd.

Blogs voldoen dus duidelijk aan de principes van Manovich. Hij zet daarbij nieuwe media af van de traditionele media. In de brede zin van het woord nieuw kunnen we echter argumenteren dat blogs in vergelijking met recentere media niet zo nieuw zijn. De website Blogger is al opgericht in 1999. De website Twitter waarop gebruikers kunnen microbloggen bestaat sinds 2006. Sindsdien zijn er zo goed als ieder jaar nieuwe grote sociaalnetwerksites gelanceerd.

Waar dat bij sociale netwerken misschien minder is kunnen we stellen dat de komst van ieder medium ook geleid tot een maatschappelijk debat. Denk vandaag de dag bijvoorbeeld aan de vraag of het wel zo gezond is dat jonge kinderen met de smartphone of tablet spelen. Datzelfde debat werd vorige eeuw gevoerd bij de uitvinding van de televisie. 

Bloggen en de publieke sfeer

Bloggen is daarnaast ook een manier om een platform te geven aan discussies in de publieke sfeer. Door onderbouwd te reageren op topics kan je in gesprek gaan met de auteur van een post of andere lezers. Volgens Habermas moeten zulke discussies in de publieke sfeer wel zonder invloed van onzichtbare dwingende machten gebeuren en moet het gemeenschappelijk belang vooropstaan.

Nochtans blijkt het vandaag moeilijker om zo’n publieke sfeer vrij van machten te waarborgen vanwege het kapitalisme en de groeiende focus op eigenbelang in de samenleving. Ook hebben de komst van de massamedia en bij uitbreiding sociale media geen goede invloed op die publieke sfeer. 

Gramsci geloofde dat er in het kapitalisme een culturele hegemonie bestaat waarbij de heersende klassen naast de staat en economie ook de cultuur in handen hebben en via die weg ideologische boodschappen verspreiden. Door het bestaan van deze hegemonie hebben blogs die dicht blijven bij de culturele realiteit van de huidige maatschappij meer kans op overleven dan blogs met marginalere thema’s. Het gevolg is volgens mij ook dat er schroom is om discussies te starten over een topic omdat de kans bestaat dat de lezer argumenten gebruikt die niet conform de huidige ideologische realiteit zijn. Intuïtief lijkt de enige oplossing dat de contrahegemonie (de beweging die de hegemonie wil doorbreken) de macht moet overnemen. Of dat gegarandeerd wordt is maar de vraag, want eenmaal dat gebeurt ontstaat er gewoonweg weer een nieuwe contrahegemonie.

“Discussies moeten gebeuren voor een gemeenschappelijk doel en zonder dwingende machten”

Habermas

Het potentieel van bloggen als publieke discussie ruimte wordt dus niet altijd gerealiseerd vanwege die onzichtbare krachten en het ontbreken van dat gemeenschappelijk belang. Blogs waar discussies wel kunnen gebeuren zonder geremd te worden door onzichtbare krachten én publiek zijn bestaan volgens mij niet. Ik denk dat vandaag de dag je enkel ongeremd kan discussiëren bij blogs die niet helemaal publiek zijn en waar een community samenkomt met dezelfde ideologische achtergrond. Het gevaar bestaat daar natuurlijk wel in dat je als gebruiker terecht komt in een echokamer waar meningen niet meer met elkaar geconfronteerd worden. Gebruikers horen op die plekken enkel de echo’s van hun eigen mening. 

Hieruit concludeer ik ten slotte dat er een soort paradox bestaat als het gaat over de openbaarheid van bloggen. Publieke blogs met vrije discussies bestaan niet vanwege de hegemonie, maar privéblogs kunnen dat niet oplossen omdat de meningen niet voldoende worden uitgedaagd door anderen (de filterbubbel).

Omslagfoto: Vecteezy.com

Referenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s


%d bloggers liken dit: